Y AGGAO NA NIPANNOLAY NI KRISTO

Ta Kristiyanos yra tu ari nga kuruga nonopan y aggao na nipannolay mana ni Afu Hesus Kristo; y ya nippannolay na y kakidta na nippalukka na lamang ta naketayanna. Kaya na keging y aru makanono tannittam nga y fiesta na nippalukka ni Kristo y literal lamang tanittam nu matay y taggi tadday.

Ittam gapa tu lukka ta bagu ng paginnolay.
Ari nga nepepatay tam nga Pisikal y kaya na nga keging na Kontexto nuwe nga aggao na resureccion ni Hesus, nu ari y nippattolay tam mana nga Espiritual. Natay y taggi tadday ta nittamta liggo na semana ngem ittam gapa y neyana ta bagu nga pattotolay tam tu Espiritual. Mawag tam sangawe ti manguli anna rugiattam y bagu nga pattolay nga tuttukang y nefutu nga kaya na Diyos.
Diyos ta nittam taw nga Fiesta na Paginnolay!

Mawag tu esplikanna University of La Sallete y nipappili da tu Hotel nga pinadyangan na estudyantes da.

Maziga ta futu y nessimu ta magana na natay yra nga estudyantes na University of La Sallete nga nesipo ta nipatuggi na pinakkatrugadda nga Bread and Breakfast Hotel ta Tuguegarao city.
Tangafulu nga babbagitolay nga nakkabaling tu kurso nga Nursing y nakaparatay ta tuggi ta magabi na umma na Disyembre 19. Minay yra nga maki test tu Board Examination ta Nursing ta nikommanna.
Maggafu ta appa nga dagung y nikarigattan na magana nga yaw nga estudyantes tape nu meddang yra tu makasta nga pattole nga kalanna lamang nawawwang.
Y mataki paga taw, nessimu y trahedya annam nga ggaw nage na Christmas. Nu singngannam na tadday tanittam, makasta ngana y nappagatawa ngana lamang y ara-ana tam ngam nessimangatda y kananassing nga pinapparatay da ta tuggi.
Y mariga paga, insigida nga kinigi na University of La Sallete nga ari da mapaliwakan ta nessimu nga trahedya. Nu nakkapasa y studyantes da, alawakadda y dayaw nga nagaffu ta responsibilidad anna diskarte da y makasta nga kinalawangan na examinees da. Ngam sangawe nga nakkaparatay yra, ari kaya mapaliwakan ta ginanwa tu marake nga nipappili da tu padyangang anna pakkatrugan na estudyantes da. Aru y makakkarasta anna mappo nga lodging house ta Tuguegarao, mawag tu i-esplikadda tu natta da pinili y Bread and Breakfast Hotel nga sigun kwani Mayor Delfin Ting- awang tu Mayor's Permit to Operate na.
Ngam yaw y mariga nga parte na pattolay, ari tam ammu y kassimangngattam ta inaggaw. Mawag tam y alawa nga diskresyon anna disposisyon ta kukwattam anna nonopan. Mawag tam y massikang nga pangurug ta Diyos ta ngaming nga kassimangnganna patoletam.

Disyembre mana, tiyumpu na Misa de gallo

Malaming y magabi, narugyang mana y innagaw nga dawn mass. Megafu yaw ta magabi nga umma na dies y sais na Disyembre adde ta Misa de Gallo ngana na Paskua na ke anna ni Kristo.
Aru y allarabbing nga babbagitolay anna mammaginganay na ume ta misa ari lamang makipepamallo ta Dios o nu maki Dios ta inalawa na nga gracia; aru tanira y ume tape nu masingadda lamang y ye da nga iddukan.
Makasta gapa y tiyempu nga makipassingang ta magabi nga Misa gare tu mazzibbo ngam awang kuruga tu istorbo tappangaya. Ibaya-bayag da gapa y pallakag ume ta Iglesia. Fuera lamang nu meda ummakang y yedduda nga ari paga na nat-toothbrush.
Manono ku taga sa abbing nga ume makimisa de Gallo; kellusso ku y danari maka kakkasiyong nga massikang ta bikoku nga mavuyu y simu anna ynango na. Azzaw paga danari y nakataddag nga kalanna lamang matomba gafu ta baddi lamang y katrug na onu nakenum tu binayarang.
Azzaw paga sanggaw y Pari nga makabibida ta sermon na ngam nekatrugang ngana y karwang nga makimisa.
Mabaling y misa, masingannam mu tu mas aru paga y ume makipila ta bakery na insi yra nga mallaku tu hot pandesal nga pangumma anne ta pila na ume makilawa tu Hostia ta komunyon.
Sinni paga y ari maka-kattam ta mapatu tu kafe nga baraku na naggafu ta kafiteran? Y kafe nga neddang tu kondensada nga gatto anne ta asukal anna creamer?
Yaw y mekagi nga typical nga Paskua ta kaibanagan taw ta probinsiya. Tadday lamang nga tiyempu ta tanga dagung ngem aru gapa y manonomu nga makasta nga nessimu ta pattolem nu ume yaw tiyempu.

Y ugal mana nga diskarte ni Rose Bud

Ta nabayag nga tiyempu nga nipawwawwang na, nanoli mana ta eksena y kontrobersiyal nga si Mary Ong alyas Rose Bud.
Yaw y Filipina Chinese tu egga y boyfriend na tu Police Official nga enna ni expose anna si Panfilo Lacson ta sindikato na Jueteng. Ta nibayag na kinaru na Senate Blue Ribbon hearing nga nagginna ta expose na ta illegal gambling operations, awang tu nessimmu maski lamang y nipalluttuwag na tadday nga mandu megafu ta nikagi nga Blue Ribbon hearing.
Ta napaleg anna mabayag nga hearings yra tu nigastu na kada tadday tanittam nga taxpayers, minay ta awang yaw nga Senate Blue Ribbon Hearings na nipafiestan lamang na media.
Sangawe, limutuwag mana y babai nga yaw tu makkigi tu ma-shoot to kill ngana lamang si Lacson nu ari na paga mappagafu ta gobyernu gafu ta warrant of arrest nga nidattag na korte ta nikavulu na ta Dacer-Corbito murder case nga yayya y kigidda tu Master Mind.
Ta nipallituwag na sangawe, ugal mana y puntu na nga kigin na tu kidta nga kunnari kaalistu mamalattug tu ari ordinaryu nga tolay- Senador paga.
Kakengang paga y bala nga pappalatug mu kwani Lacson duma paga y istorbu nga pagimbistiga paga taniko na awtoridad ngam awang gapa tu mala mu nga cash reward. Mapiya paga na umay ka na lamang ta slaughter hour anna mapparti ka tu bavi ta mapagang ka paga.

Northstar Mall, bagu nga payangayang na Minafang

Vinukatadda ngana y bagu Northstar Mall ta Alibagu ili nga Ilagan ta Huwebes (Nov 25).
Makasta gapa ta pamasingannat tam tu egga gapa y nabbagu ta kapitolyona probinsiya nga kigidda taga tu makalakatrug nga kabisera.
Siyempre aritam maiwasan danari minafang yra tu totolay nga umay mappasyar. Baka egga paga sangaw y umunag tari tu egga y kekkemmida tu lalung anna manu (aranni garayta galyera).
Manonoku tagga sa bagu gapa y Donya Cinema nga kigidta taga tu class nga sine ta Ilagan megafu ta malappo onu kutson y pagitubanganna (anne tari ta abbag nga kayu anna egga paga mangassig nga “surut”).
Makasta lamang ta nagaffuna y sine.
Nappasa y piga nga ragung.. nofu ngana y foam na pagitubang ta sine, ninanna allarabbing yra nga lallaki tu “palaman” na takkida ta unagna sapatu tape nu maggayngtu “sipa.”
Kitavvuyu ngana gapa y unagna gafu ta arida ngana lillimpyang y pappisaggang anna pangawetang.
Nappasa y piga tu dagung, tagga sa nabaling nga nga nak-kolehiyo; egga gapa y ollollu nga “fastfood chain” ta centro- y “Tasty-Hut”. Pamasinggannammu danari minafang yra tu magagal tu crew tapenu ma-order ta itubadda.
Y ari nga makasta, ari da tamma y seminar onu i-”brainstorm” y crew da tu kita-battagda nga magguyu.
Sangawe, lumakagka ta tagarugna fastfood nga nekegi, y itubang.. nu kunassi y pwestuna ta umma, kunnari gapa ta gabi. Aru ngana garay y limutwag nga pakkananang.. egga y Jolibee anna ChowKing ngana.
Manono ku gapa danari “vintage” yra nga snack house nga nanguli gapa tu interior na; kidtana “Superior” anna “San Antonio Hotel Burger House” nga kukwana magatawa nga Irene anna lakayna nga Guwapo nga si Pari Juancho Reniedo.
Dana ngana gapa y San Antonio Hotel nga tari lamangta nappasa nga Supertyphoon Juan nga limituwag y yerona. Kinigi ni Pari Juancho nga pangalakattrugang tagga ni Elpido Quirino y Hotel nagena nap-presidente.
Ta Tuguegarao City, makasta paga tagga y duwa nga mall nga nipataddagda ta centro (Bonifacio street) anna yary “Brickston” mall ngem marake ngana gapa y kassissinnana sangawe nga kitappatu anna madaping.
Mappasa y Northstar Mall, egga paga y tadday nga shopping center nga ipataddagda ta Ilagan- y Talavera Mart ta Baligatan.
Aru y mepay tu pangayangayang tawe ta probinsiya nga makasta lamang ta gafuna, ari ngana nakwang manguli tape nu egga ngana gape y “K” tam ta Ilagan tu mangikiddaw ta “Cityhood” nga kayatam nga alawatang.

Y pannakawawangna ulo anna lima na estatwa ni Sta. Maria

Kurugangna aru nga niporayna Dios y pakkawawangna ulo anna dua nga lima na imahen ni Patron Sta. Maria ta ili na Amulung y negaffuananna super typhoon Juan anna tropical depression Katring tapenu mamariga y Cagayan Valley.
Ngam y fustu, nawwawang weeno ari, makagitu aru ngana garay y tolay nga ari mangurug ta Dios.
Kagidtana magana ta ara-anana, mawagtu mapalu y abbing nu medyu mattagga ngana y uluna.
Messimmu danuwe pamalu tanittamna Dios y massissimattam tu pamariga nga umaynga kalamidad. Yayyatam manono y Dios nu egga ngana ittamta peligrosu nga partesna pattolayta. Nessimu lamang nga nawwawang y ulu anna lima na Patron nga minay y tyempu nga nealawatam y porayna Dios ta nippa dattagna bagyu.
Ngem ari gapa lamang pamariga y kaya ipassissim na Dios, kayana ipasingan y leksiyon nga nalatam ta nabbaling nga kalamidad. Kayana nga matuduattam y paki pattolayta wawwaragi, y pammakallotam anna luka nga futu nga mangiyawa nga ari nonoppan y sarili nga baggi.
Y ulu anna dua nga lima? Netolli ngana danari antique nga partes ni Birhen Sta. Maria ta nabaling nga aggaw naggafu nga narecover ta Metro Manila. Awang tu kinigi ni Police Senior Inspector Ramon Macarubbo na PNP Ammulung nu kunnasida nga nala danari nawawang nga Ivory nga Partes o y totolay nga nagafu na nakkoko.
Ngam nu egga bi y nike ayya na Dios ta nessimmu, ari nga yari nippatoli ta Ulu anna lima na Patron y negafuananna, nu y pinangulina tolay.

Pilipinas kay Ganda: Ugal nga pakipepepay lapa na tolay ni Pinoy

Makasta y irrevocable resignation nga iniwaya ta kagabi (Nov. 23) ni Tourism Undersecretary Vicente Romano megaffu ta ugal nga nipattalina ta slogan na turismo nga Wow Philippines. Pinasinganna y pengalawana ta marake nga pannonona tu taliyanna y tadday nga institusyon nga nikesingannatam ngana tu piga nga ragung.
“It takes two to Tango” mas makasta na kwang nu vulukanna paga yayya ni Tourism Secretary Alberto Lim nga manaw anna mallittu ta Malalam Bridge.
Ngam maski na-resign yayya, i-disallow na kwangna Commission on Audit y kadakal nga gastu nga ipineyangayna ta launching na ugal nga “Pilipinas kay Ganda” slogan.
Kinigina report tu nakagastu y nekagi nga Undersecretary tu maturu five million pesos ta nikakangna totolay yra nga bigtime ta five star hotel nga nikeyangayna nekegi nga launching.
Ammuna ngana nattolay y mekagi nga Wow Philippines maski allarabbing nga magiskwela ta elementarya onu maski danari masusu pagalamang. Masinga-singattam yaw ta aru nga posters, hotel anna videoke nga melalaku.
Talyanadda yaw megafu lamang garay tu “brainchild” yawe ni dati Tourism Secretary Richard Gordon ta administrasyon ni Gloria Macapagal Arroyo.
Maski y mekagi tu National Disaster Coordinating Council (NDCC) anna local government counterparts na yra ta gukag nga usa-usanna na gobyerno maski paga nagena y tiyempo ni GMA sinalyanatda tu National Disaster Risk Reduction and Management Council (NDRRMC). Kitarigga pammabba nga nonopang y bagu nagang na council megafuta yawe y kanayuntam magiggina anna ale alerang ta tiyempuna bagyu.
Figurannu y aru nga naimprenta nga stationaries anna nepintura nga karatula y matalyanang gafu ta kunnawe nga ugal nga pannono na Gobiyernu. Makasta na kwang nu ta pribado nga imprenta y mappaday danari bagu nga stationaries ta meddang gapa tu income y tanakwang nga totolay anne ta meyawa y printing jobs ta National Printing Office; tolay mana ta gobyernu y maddiskarte.
Yayyata ari tam nga umarayyu nga Filipinos gafu ta ugal nga pannono tamtu pefustu anna daralattam y maski makasta nga nepassimu na tanakwang nga tolay ta pakipepepaytam lapa y kukwatam nga diskarte.